مصطفی پورتراب
مصطفى پورتراب متولد 1303 شمسى در سال 1317 زمانى كه استادان موسیقى چكسلواكى و بلژیكى در هنرستان موسیقى تدریس مىكردند وارد دورهى متوسطهى هنرستان شد و در سال 1324 دورهى متوسطه را به پایان رسانید و در سال 1330 كه دورهى عالى آهنگسازى در هنرستان افتتاح شد در كلاس استادان بسیارى مانند حسین ناصحى، فریدون فرزانه، گیتى امیر خسروى، امانوئل ملیك اصلانیان، دكتر فؤاد روحانى، دكتر مهدى بركشلى هایمو تویبر اتریشى به تحصیل در رشته آهنگسازى پرداخت و پایاننامه تجزیه و تحلیل موسیقى باستانى را به عنوان (ربع پرده در موسیقى ایرانى) زیر نظر دكتر بركشلى و پایاننامه رشته آهنگسازى را با یك مومان سمفونیك همراه با قطعات دیگرى مانند چند پرلود- انوانسیون- فوك سنات پیانو و سنات ویولن و پیانو زیر نظر پرفسور هایمو تویبر پس از 9 سال تحصیل در دورهى عالى هنرستان عالى موسیقى به پایان رسانید و با احراز مرتبه اول در آهنگسازى فارغالتحصیل شد.
در سال 1340 ضمن تدریس در هنرستانهاى موسیقى به رهبرى اركستر شمارهى 4 فرهنگ و هنر منصوب شد و در سال 1347 با استفاده از بورس دولت فرانسه به پاریس رفت و ضمن شركت در كلاسهاى سلفژ هارمونى كنترپوان كنسرواتوارهاى پاریس با گذراندن كنكور در دورهى دكتراى موزیكولوژى دانشگاه سوربن زیر نظر پرفسور ژاك شایه رئیس انستیتوى موزیكولوژى واسكولا كانتوروم پذیرفته شد و در كلاسهاى این انستیتو مشغول تحصیل و تحقیق شد ضمناً از كلاسهاى فورم آنالیز و كمپوزیسیون استاد نادیا بولانژه نیز بهره گرفت و پس از پایان دوره بورس به منظور ادامه تدریس در هنرستانهاى عالى موسیقى به ایران بازگشت. از سال 1347 به مدت چهار سال نزد پرفسور توماس كریستیان داوید استاد موسیقى دانشگاه وین به تحصیل آهنگسازى ادامه داد و در سال 1350 با تأسیس دورهى عالى در هنرستان موسیقى ملى به ریاست آن هنرستان منصوب شد وى مدت 2 سال نیز آسیستان پرفسور داوید بود و قطعاتى مانند سوئیت هفت پیكر نظامى گنجوى براى اركستر سمفونیك سنت ایرانى براى اركستر زهى و چند قطعه براى گروه كر آكاپلا بر مبناى چند رباعى از خیام تصنیف كرد. در سال 1354 بنابه دعوت یكى از رؤساى كنسرواتوارهاى اتحاد جماهیر شوروى به اتفاق دكتر مهدى بركشلى به مناسبت یكهزار و صدمین سال ولادت فیلسوف بزرگ و موسیقیدان ایرانى ابونصر فارابى به كشور اتحاد جماهیر شوروى دعوت شد. در این سفر قطعاتى از ساختههاى ایشان اجرا گردید و سوئیت هفت پیكر او در اختیار مقامات هنرى قرار گرفت تا براى اجرا آماده گردد. در یكى از یادداشتهاى دكتر بركشلى آمده:
«در این سفر، مصطفى پورتراب طى یازده سخنرانى كه در زمینههاى موسیقى غربى و شرقى در كنسرواتوار تاشكند و در زمینه دستگاههاى موسیقى ایرانى ایراد نمود، مورد تحسین قرار گرفت كه خود شاهد و ناظر آن بودم و همچنین سخنرانى در انستیتو تحقیقات موسیقىشناسى ایران تحت عنوان جازبه صداها و تحول آن از قدیم تاكنون كه بسیار جالب توجه بود.»
در سال 1356 در نتیجهى برسى هیئت استادان بلژیكى و فرانسوى كه به منظور ارزشیاى هنرى مدرسین و هنرستان عالى موسیقى به تهران دعوت شده بودند و در كمیسیونى مركب از هنرمندان ایرانى مانند زاون هاكوپیان، دكتر تقى مسعودیه، فرهاد مشكوة به مرتبهى استادى دست یافت و در سال 1359 در گروه 2 استادى بازنشسته شد.
او ضمن كار تدریس از سال 1334 تا 1359 در هنرستانهاى عالى موسیقى به طور مستمر در دانشكده هنرهاى زیباى دانشگاه تهران عهدهدار تدریس سلفژ، هارمونى، كنترپوان و همچنین ریاست هنركدهى موسیقى ملى، دبیر كل كمیته ملى موسیقى در یونسكو، عضو كمیته موسیقى شوراى ارزشیابى هنرى شوراى عالى فرهنگ و هنر عضو كمیته برنامهریزى وابسته به شوراى هماهنگى دانشگاه هنر، عضو شوراى ژنس موزیكال، عضو شاخه واژهگزینى آكوستیك و موسیقى گروه تخصصى فیزیك، عضویت در هیئت ممیزه وزارت علوم و آموزش عالى بوده.
مصطفى پورتراب، داراى مقالات متعدد و ترجمههاى فراوانى است كه در مجلات موزیك ایران، موسیقى، مجله ژنس موزیكال در مدت 25 سال به چاپ رسیده است و نیز صاحب تصنیفات و كتابهاى متعددى است به این شرح: 1- تئورى و آكوردشناسى موسیقى، 2- خلاصه شرح حال تخصصى كتاب هارمونى، 3- ترجمهى موسیقى مدرن اثر موریس لورو، 4- ترجمه كنترپوان استاكس یك جلد، 5- هماهنگى كیتسون در 3 جلد، 6- ترجمه قواعد هارمونى اثر شونبرگ یك جلد، 7- ترجمه كنترپوان مارسل دوپره، 8- ترجمه هارمونى مدرن اثر ایگل فلیدهال.
مصطفى پورتراب، استاد بزرگ و فرزانهاى كه بدون تظاهر و دور از هرگونه خودنمایى در سنین بازنشستگى هم براى پیشرفت فرهنگ و هنر صوتى وطنش ایران مىكوشد و هماكنون به تدریس پیانو اشتغال دارد و به تعلیم و تربیت هنرجو مىپردازد وى مواقع فراغت را نیز به تحقیق در ویژگىهاى موسیقى ایرانى، مشغول مىكند. كتاب فرهنگ جامع چند زبانه موسیقى او آماده چاپ و به زودى در دسترس علاقمندان قرار خواهد گرفت. به هر حال بدون شك مصطفى پورتراب یكى از بزرگترین اساتید موسیقى ایران است و بسیارى از نوازندگان و آهنگسازان و موسیقىشناسان امروز از شاگردان او بوده یا به نحوى از معلومات بىحد او بهره گرفتهاند.
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
